Baraj ve hidroelektrik santral (HES) tesislerinde kullanılan kelebek, konik ve sürgülü vana sistemleri; suyun güvenli ve kontrollü biçimde yönlendirilmesini, debinin hassas şekilde ayarlanmasını ve gerektiğinde akışın hızlı ve emniyetli olarak kesilmesini sağlayan temel hidromekanik ekipmanlardır. Yüksek basınç, büyük debiler ve zorlu işletme koşulları altında çalışan bu vanaların; projeye özgü mühendislik hesaplarına göre tasarlanması, yüksek mukavemetli malzemelerle imal edilmesi ve sahada teknik standartlara uygun şekilde monte edilmesi büyük önem taşır.
Kelebek, konik ve sürgülü vanalar; tesisin hidrolik yapısına ve işletme gereksinimlerine bağlı olarak ayar vanası, servis vanası veya tehlike (acil kapatma) vanası olarak görev yapabilir. Vana tipinin doğru seçimi, tesis güvenliği, işletme sürekliliği ve uzun vadeli performans açısından kritik bir belirleyici unsurdur. Enermak, Adana’daki üretim tesislerinde baraj ve hidroelektrik santral (HES) projelerine yönelik kelebek, konik ve sürgülü vana imalatı ile saha montaj hizmetleriyle dikkat çekiyor.
Kelebek Vanalar Nedir?
Kelebek vanalar, baraj ve hidroelektrik santral (HES) tesislerinde, özellikle cebri boru hatlarında, su akışının normal ve acil işletme koşullarında güvenli şekilde kesilmesi amacıyla kullanılan sistemleridir. Döner hareketli klape (disk) yapısı sayesinde kısa sürede hızlı ve emniyetli açma–kapama imkânı sunar ve genellikle kapatma vanası olarak görev yapar. Kelebek vanaların kullanım amaçları ve çalışma özellikleri şunlardır:
- Dengeli basınç koşulları altında açılıp kapanacak şekilde özel mühendislik hesaplarıyla projelendirilir.
- Acil durumlarda, maksimum debi ve akış şartları altında dahi güvenli kapatma yapabilecek yüksek mukavemete sahiptir.
- Ayar vanası olarak kullanılmaz; temel görevi hattın güvenli biçimde kapatılmasıdır.
- Normal işletme ve tehlike (acil kapatma) vanası uygulamalarında yaygın olarak tercih edilir.
Kelebek Vanalarda Yer Alan Ana Parçalar Nelerdir?
Kelebek vana ve yardımcı ekipmanları aşağıdaki ana parçalardan oluşur: Vana gövdesi ve klape, yataklar ve mil sistemi, memba ve mansap boruları, demontaj contası, by-pass borusu ve vanaları, tahrik ve kumanda tertibatları, enerji kırıcı ve akış kontrol elemanları (tehlike vanalarında), çalışma platformları, merdivenler ve test kapakları.
Konik Vanalar (Howell-Bunger / Ring-Jet Vanalar) Nedir?
Konik vanalar, baraj ve hidroelektrik santral (HES) tesislerinde, özellikle dipsavak ve deşarj yapılarında, yüksek basınç ve debi altındaki suyun kontrollü ve güvenli şekilde atmosfere deşarj edilmesini sağlayan özel ayar vanalarıdır. Konik çıkış geometrisi sayesinde suyu halka şeklinde dağıtarak enerji kırıcı etki oluşturur. Literatürde Howell-Bunger vana veya Ring-Jet vana olarak da adlandırılır. Çalışma özellikleri ve kullanım alanları şöyle sıralanabilir:
- Debinin hassas ve kademeli şekilde ayarlanmasına imkân tanır.
- Sahip olduğu enerji kırıcı hidrolik yapı sayesinde mansapta aşındırıcı etkiyi önemli ölçüde azaltır.
- Sulama, taşkın kontrolü, rezervuar boşaltma ve havalandırma uygulamalarında yaygın olarak kullanılır.
- Uygun hidrolik tasarımla türbin öncesinde basınç düşürücü vana olarak da görev alabilir.
Bir Konik Vana Sistemi Hangi Temel Elemanlardan Oluşur?
Konik vana sistemleri genel olarak aşağıdaki ana bileşenlerden oluşur: Ana gövde, kontrol manşonu (ayar kovanı), aktüatör sistemi (tahrik ve kumanda mekanizması), destek zırhı, Memba bağlantı borusu ve flanşı (giriş borusu), enerji sönümleyici kaplama, servis platformları, muayene kapakları.
Sürgülü Vanalar Nedir?
Sürgülü vanalar, baraj ve hidroelektrik santral (HES) tesislerinde, özellikle dipsavak ve deşarj yapılarında, su akışının kontrollü şekilde düzenlenmesi veya acil durumlarda hattın tamamen ve güvenli biçimde kapatılması amacıyla kullanılan sistemleridir. Doğrusal (lineer) hareketle çalışan bu vanalar, tasarımlarına bağlı olarak ayar vanası veya tehlike (acil kapatma) vanası olarak görev yapabilir.
Sürgülü Vanalar Hangi Şekilde Çalışır ve Nerelerde Tercih Edilir?
Tehlike Vanası Olarak Kullanımı: Normal işletmede genellikle tam açık veya tam kapalı konumda çalışır; acil durumlarda ise hattı kısa sürede ve güvenli biçimde izole etmek amacıyla kullanılır.
Ayar Vanası Olarak Kullanımı: İstenilen debinin kontrollü ve kademeli şekilde ayarlanmasına imkân tanır ve rezervuar seviyesinin dengeli biçimde yönetilmesinde görev alır.
Sürgülü Vana Sistemlerinde Yer Alan Ana Parçalar Nelerdir?
Sürgülü vana sistemleri genel olarak aşağıdaki ana bileşenlerden oluşur:
- Giriş – çıkış gövdesi (memba ve mansap gövdeleri),
- Klape-sürgü (kapak plakası / kayar kapak),
- Üst yuva ve sızdırmazlık elemanları (kapak yuvası / conta sistemi),
- Memba ve mansap tranzisyonları (geçiş parçası / redüksiyon adaptörü),
- Tahrik ve kumanda tertibatları (kaldırma mekanizması / aktüatör sistemi),
- By-pass borusu ve vanaları (denge hattı / yardımcı hat sistemi),
- Havalandırma boruları (hava tahliye hattı),
- Montaj mesnetleri ve bağlantı halkaları (taşıyıcı ayaklar / ankraj elemanları).
Tahrik ve Kumanda Sistemleri Nasıl Çalışır ve Nasıl Seçilir?
Vana sistemlerinde tahrik ve kumanda sistemleri; vananın güvenli, kontrollü ve işletme şartlarına uygun şekilde açılıp kapatılmasını sağlayan kritik bileşenlerdir. Kullanılacak tahrik tipi; vana çapı, çalışma basıncı, hidrolik yükler ve gerekli açma-kapama kuvvetleri dikkate alınarak belirlenir. Tahrik ve kumanda sistemlerinin temel özellikleri şunlardır:
- Vana sistemleri; el kumandalı, elektrik motorlu veya hidrolik tahrikli mekanizmalar ile donatılabilir.
- Dengeli basınç şartları, açma-kapama sırasında oluşabilecek ani yükleri azaltmak amacıyla by-pass vanaları ile sağlanır.
- Açma-kapama kuvvetinin 20.000 kg’ı aştığı uygulamalarda, yüksek güvenlik ve kontrol kabiliyeti nedeniyle hidrolik tahrik sistemleri veya karşı ağırlıklı mekanizmalar tercih edilir.
- Elektrik enerjisinin bulunmadığı veya kesildiği durumlar için sistem mutlaka manuel (el kumandalı) yedek işletme imkânı sunacak şekilde tasarlanır.
El Kumandası Sistemleri ise;
- Maksimum 10 kg kol kuvveti ile çalışacak şekilde projelendirilir.
- Volanlı (el çarkı) yapıdadır.
- Manuel işletme devreye alındığında, elektrik kumandasını otomatik olarak devre dışı bırakan emniyet tertibatı içerir.
Kelebek, Konik ve Sürgülü Vana Fiyatları Nasıl Belirlenir?
0Kelebek, konik ve sürgülü vana fiyatları; vana tipi ve çapı, çalışma basıncı, debi değerleri, kullanılacak malzeme kalitesi, tahrik ve kumanda sistemi (manuel, elektrikli veya hidrolik), sızdırmazlık ve güvenlik gereksinimleri ile proje ve montaj koşullarına bağlı olarak belirlenir. Ayrıca mühendislik tasarımı, imalat detayları, test ve devreye alma hizmetleri de toplam maliyet üzerinde etkili olan başlıca unsurlardır.
Eredmak’tan Kalite Standartlarına Uygun Üretim ve Güvenilir Vana Seçenekleri
Enermak, kelebek, konik ve sürgülü vanaları; ulusal ve uluslararası kalite standartlarına uygun olarak, projeye özel mühendislik hesapları doğrultusunda üretmektedir. Yüksek mukavemetli ve korozyona dayanıklı malzemeler kullanılarak imal edilen vana sistemleri; basınç, sızdırmazlık ve fonksiyon testlerinden geçirilerek sahaya sevk edilir. Tahrik ve kumanda sistemleri, işletme güvenliği ve kullanım kolaylığı esas alınarak seçilirken, uzun ömürlü ve düşük bakım gerektiren çözümler hedeflenir. Enermak’ın güçlü imalat altyapısı ve saha tecrübesi sayesinde, baraj ve HES projelerinde güvenilir, verimli ve sürdürülebilir vana çözümleri sunulmaktadır.
