Genleşme contaları (salmastralar), cebri boru hatları ve endüstriyel sistemlerde oluşan eksenel hareketleri güvenli şekilde karşılayarak sızdırmazlığın sürekliliğini sağlayan kritik mekanik elemanlardır. Doğru çalışmayan veya bakım ihtiyacı gecikmiş bir genleşme contası; cebri boru hatlarında aşırı gerilmelere, sızdırmazlık kayıplarına ve ciddi işletme risklerine yol açabilir. Bu nedenle genleşme contalarının periyodik olarak kontrol edilmesi, salmastra durumunun izlenmesi ve gerektiğinde değişim ve bakım işlemlerinin uzman ekipler tarafından gerçekleştirilmesi büyük önem taşır.
Adana merkezli Enermak, genleşme contalarının (salmastra) tasarımından üretimine kadar tüm süreçleri kalite standartları doğrultusunda yürüterek, yüksek performanslı ve uzun ömürlü sızdırmazlık çözümleri sunmaktadır. Enermak Çelik Enerji Makine ve Mühendislik, genleşme contalarının (salmastra) tasarımından üretimine kadar tüm süreçleri kalite standartları doğrultusunda yürüterek, yüksek performanslı ve uzun ömürlü sızdırmazlık çözümleri sunuyor.
Genleşme Contaları Salmastra Nedir?
Yumuşak tellerle dokunan genleşme contaları (salmastra), cebri boru hatlarında meydana gelen sıcaklık değişimleri, iç basınç etkileri ve dış yükler nedeniyle oluşan eksenel genleşme ve büzülmeleri karşılamak ve bu sırada sistemin sızdırmazlığını sağlamak için kullanılan mekanik elemanlardır.
Genleşme Contalarında Salmastra Sisteminin Önemi Nedir?
Genleşme contalarında sızdırmazlığın temel unsuru salmastra sistemidir. Salmastralar, cebri borunun genleşme ve büzülme hareketleri sırasında boru yüzeyi üzerinde kayarak sızdırmazlığı temin eder. Bu nedenle salmastra malzemesinin; aşınmaya dayanıklı, düşük sürtünme katsayısına sahip ve uzun ömürlü olması gerekir. Salmastralar genel olarak;
- PTFE içerikli, örgülü yapıda üretilir,
- Yüksek basınç ve sürekli hareket koşullarına dayanıklıdır,
- Kimyasal ve termal etkilere karşı stabil nitelik gösterir.
- Salmastranın temas ettiği boru yüzeyi, sürtünme ve aşınmayı azaltmak amacıyla paslanmaz çelik kaplama ile muhafaza edilir. Bu yüzey üzerine, proje ve işletme şartlarına bağlı olarak en az dört sıra salmastra uygulanır.
Salmastra Değişimi ve Bakımında Uygulanan Yöntemler Nelerdir?
Salmastra değişimi ve bakım uygulamaları; kullanılan genleşme contasının tipi, cebri boru hattının eğimi ve montaj konumu dikkate alınarak planlanır. Uygulama sırasında, sistemin mekanik bütünlüğünü ve sızdırmazlık performansını korumaya yönelik şu kontroller ve işlemler gerçekleştirilir:
- Memba ve mansap borularının iç çap uyumu kontrol edilerek hizalama hataları tespit edilir.
- Gömlek, flanş ve sızdırmazlık yüzeyleri; deformasyon, aşınma veya yüzey bozulmaları açısından incelenir.
- Fiziksel özelliklerini yitirmiş, sertleşmiş veya sızdırmazlık performansı düşmüş salmastralar tamamen sökülür.
- Paslanmaz çelik yüzeyler temizlenir; gerekli durumlarda yüzey taşlama veya yenileme işlemleri uygulanır.
- Yeni salmastralar, eşit ve homojen basınç oluşturacak şekilde katmanlar hâlinde yerleştirilir ve montaj toleranslarına uygun biçimde sıkılır.
Salmastra değişim işlemlerinin güvenli ve kontrollü biçimde yapılabilmesi için genleşme contalarında demontaj cıvataları bulunur. Tüm bağlantı elemanları, uzun süreli kullanım ve korozyon dayanımı sağlamak amacıyla paslanmaz çelik malzemeden imal edilir.
Genleşme Contaları Nasıl Konumlandırılır ve Hangi İşletme Koşullarında Çalışır?
Genleşme contalarının montaj ve bakım konumu, cebri boru hattının eğimi dikkate alınarak belirlenir. Hat eğimine bağlı olarak hayata geçirilen temel yerleşim prensipleri şunlardır:
- 12°’den düşük eğimli cebri boru hatlarında, genleşme contaları iki sabit mesnet arasında kalan hattın orta noktasına yerleştirilir. Bu konumlandırma, eksenel genleşme ve büzülmelerin dengeli şekilde karşılanmasını yardımcı olur.
- 12°’den yüksek eğimli hatlarda ise genleşme contası, sabit mesnet veya dirsek tespit kitlesinin mansap tarafına yakın bir noktada konumlandırılır. Bu yaklaşım, boru hattı üzerindeki eksenel kuvvetlerin daha kontrollü aktarılmasına imkân tanır.
- Yüksek eğimli (≥ 30°) cebri boru hatlarında, genleşme contasının kendi ağırlığı etkisiyle düşey yönde oturmasını veya kaymasını önlemek amacıyla conta, memba yönünde cebri boruya bulonlarla sabitlenir. Bu bağlantılarda, montaj toleranslarını karşılamak ve hareket kabiliyetini sınırlamadan yük aktarımını sağlamak için küresel yataklı bağlantı sistemleri tercih edilir.
Bakım ve salmastra değişimi çalışmalarında güvenli ve kontrollü erişimin sağlanması amacıyla hat eğimine bağlı olarak şu erişim çözümleri uygulanır:
- Düşük eğimli hatlarda merdiven sistemleri,
- Yüksek eğimli hatlarda ise sabit veya geçici çalışma platformları tesis edilir.
Genleşme Contası Tipine Göre Bakım Yaklaşımı Nasıl Belirlenir?
Genleşme contalarının bakım ve salmastra değişim yöntemleri, conta tipine bağlı olarak farklılık gösterir. Bu kapsamda kullanılan başlıca genleşme contası tipleri ve bakım açısından dikkate alınması gereken noktalar şunlar:
- Kayıcı tip genleşme contaları, yalnızca eksenel yönde genleşme ve büzülmenin beklendiği uygulamalarda kullanılır. Bu tip contalarda bakım çalışmaları, eksenel hareketin serbestliğini ve sızdırmazlık yüzeylerinin durumunu korumaya odaklanır.
- Kayıcı mafsal tip genleşme contaları ise eksenel hareketlere ilave olarak sınırlı düşey ve açısal deplasmanların söz konusu olduğu uygulamalarda kullanılır. Bu nedenle bakım süreçleri, mafsal mekanizmasının hareket kabiliyeti ve yük aktarımı açısından daha detaylı kontrol gerektirir.
Kayıcı mafsal tip genleşme contalarında, gömleğin iç kısmında bulunan durdurucu ring, bakım ve salmastra değişimi sırasında özel dikkat gerektiren kritik bir bileşendir. Bu elemanın hasar görmesi veya yanlış konumlandırılması, contanın hareket kabiliyetini ve sızdırmazlık performansını olumsuz etkileyebilir.
Periyodik Bakım Yapılmadığında Ne Gibi Riskler Ortaya Çıkar?
Genleşme contalarında düzenli olarak gerçekleştirilen bakım faaliyetleri ve zamanında yapılan salmastra değişimleri; cebri boru hattı sistemlerinin güvenli, verimli ve uzun ömürlü şekilde işletilmesinde kritik rol oynar. Bu uygulamalar sayesinde:
- Cebri boru hattının servis ömrü uzatılır,
- Sızdırmazlık kayıpları ve su kaçaklarının oluşması önlenir,
- Mesnetler ve boru gövdesi üzerinde oluşabilecek ilave gerilmeler azaltılır,
- Plansız duruşlar ve ani arıza riskleri asgari seviyeye indirilir.
Bu nedenlerle genleşme contaları, hidroelektrik santral (HES) ve baraj işletmelerinde uygulanan periyodik bakım programlarının ayrılmaz ve vazgeçilmez bir bileşeni olarak ele alınmalıdır.
Genleşme Contaları (Salmastra) Kullanım Alanları Nelerdir?
Genleşme contaları (salmastralar), akışkan sızdırmazlığının ve kontrollü hareketin gerekli olduğu birçok endüstriyel ekipmanda yaygın olarak kullanılmaktadır. Başlıca kullanım alanları
- Vakum pompaları, kompresörler ve santrifüj pompalar,
- Mikserler ve benzeri döner ekipmanlar,
- Gemi kardan millerinde gereksinim duyulan keçeler,
- Pistonlu pompalar ile pistonlu tip kompresörlerin ileri–geri hareketli salmastra sistemleri,
- Buzdolapları ve benzeri soğutma ekipmanlarının hareketli sızdırmazlık elemanları,
- Çeşitli valf gövdelerinde yer alan döner tip keçe ve salmastralar.
Bu geniş kullanım alanı, genleşme contalarının farklı hareket tiplerine uyum sağlayabilen yapısı ve yüksek sızdırmazlık performansından kaynaklanıyor.
Genleşme Contaları (Salmastra) Fiyatları Nasıl Belirlenir?
Genleşme contaları (salmastra) fiyatları sabit olmayıp, uygulama koşulları ve teknik gereksinimlere bağlı olarak değişkenlik gösterir. Maliyetler; kullanılan malzemenin türü (grafit, PTFE, aramid, karbon vb.), conta çapı ve kesit ölçüleri, talep edilen toplam miktar, çalışma basıncı ve sıcaklık değerleri, kimyasal dayanım ile özel sızdırmazlık gereksinimleri ve ürünün yerli üretim veya projeye özel imalat olması gibi kriterler doğrultusunda belirlenir.
Enermak Markasıyla Uzun Ömürlü ve Güvenilir Çözümler
Enermak tarafından üretilen genleşme contaları (salmastralar), cebri boru hatları ve endüstriyel ekipmanlarda oluşan eksenel genleşme, büzülme ve sınırlı açısal hareketleri güvenle karşılamak üzere tasarlanmıştır. Yüksek basınç ve sıcaklık koşullarına dayanıklı, grafit, PTFE, aramid ve karbon esaslı malzemelerden tasarlanan bu sızdırmazlık parçaları; uzun servis ömrü, düşük bakım ihtiyacı ve yüksek sızdırmazlık performansı ile öne çıkar. Enermak genleşme contaları, farklı montaj koşullarına uyum gösteren yapısı ve projeye özel üretim kabiliyeti dolayısıyla HES, baraj ve proses endüstrilerinde güvenilir ve sürdürülebilir işletme sağlar.
